In opdracht van Rijksvastgoedbedrijf, Atelier Rijksbouwmeester, Den Haag ontwikkelde Fondere Architects in 2025 een onderzoeksdocument “Gradaties van Toegankelijkheid”.
Dit document ondersteunt het lopende onderzoek van het Stadsatelier Den Haag en vormt een samenvatting van het proces, de bevindingen en de ontwikkelde bouwstenen rondom het thema: “Gradaties van Toegankelijkheid”. De inhoud van dit document is gebaseerd op een combinatie van onderzoeksactiviteiten en workshops die tijdens het proces zijn uitgevoerd. Samen geven zij een beeld van mogelijke situaties en benaderingen op verschillende schaalniveaus, van mensen tot stedelijke context die als inspiratie kunnen dienen voor de (her)ontwikkeling van overheidsgebouwen.
Proces: Het onderzoeksproces besloeg meerdere fasen, waarvan twee workshops de kern vormden. Deze workshops werden geleid door Fondere Architects en brachten ontwerpers en experts van het Rijksvastgoedbedrijf (RVB) en het College van Rijksadviseurs (CRa) samen. Waarbij concrete concepten en bouwstenen werden gevisualiseerd, ondersteund door internationale referenties en casestudies van uiteenlopende openbare gebouwen. Deze werkwijze stimuleerde discussie en creëerde inzicht in de verschillende manieren waarop toegankelijkheid kan worden vormgegeven, en leidde tot het formuleren van een reeks bouwstenen als basis voor verdere reflectie en ontwikkeling.
Bouwstenen: De ontwikkelde bouwstenen zijn het resultaat van een analyse van uiteenlopende openbare en overheidsgebouwen wereldwijd. Daarbij is gekeken naar de wijze waarop deze gebouwen omgaan met toegankelijkheid, zowel fysiek als sociaal en cultureel. Tijdens dit onderzoek werd duidelijk dat interventiemethoden sterk variëren. Soms zijn ze verbonden aan de cultuur of identiteit van een organisatie, soms aan de functie of schaal van het gebouw. Om die diversiteit inzichtelijk te maken, zijn verschillende bouwstenen geïdentificeerd. Elk van deze bouwstenen reageert op een ander schaalniveau en biedt zo mogelijke scenario’s voor toekomstig ontwerp. Ze nodigen uit tot reflectie op hoe het gebruik en de beleving van overheidsgebouwen het imago, de openheid en de relatie met de stad kunnen versterken.
Waarde en betekenis: In de laatst deel van het onderzoek is onderzocht voor wie deze bouwstenen waardevol kunnen zijn, en waarom. De nadruk ligt op de mogelijke voordelen voor de organisaties die overheidsgebouwen beheren of gebruiken. Wat kan er veranderen door de toepassing van deze bouwstenen? Welke waarden zoals transparantie, betrokkenheid, identiteit of gastvrijheid kunnen hierdoor worden versterkt? Door deze vragen te stellen, ontstaat inzicht in de strategische waarde van toegankelijkheid: niet alleen als functionele vereiste, maar als middel om de relatie tussen overheid en samenleving te verbeteren.
Het onderzoek “Gradaties van Toegankelijkheid” toont aan dat toegankelijkheid meer is dan enkel fysieke bereikbaarheid. Het gaat ook over mentale, sociale en culturele openheid, over hoe gebouwen uitnodigen, verbinden en representeren.
Voor meer informatie kunt u het document downloaden via deze link: https://www.collegevanrijksadviseurs.nl/site/binaries/site-content/collections/documents/2025/12/08/gradaties-van-toegankelijkheid/gradaties-van-toegankelijkheid.pdf
